فرموده : « أُولئِكَ الَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ وَ الْحُكْمَ » « 1 » . و شايد بعضى آيات اشعار يا دلالت كند بر اينكه به انبيا حكم به معنى تشريع داده شده ، مانند آيهء : « رَبِّ هَبْ لِي حُكْماً وَ أَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ ، پروردگارا مرا حكمى بده و به شايستگانم ملحق فرما » . « 2 » و اگر به غير انبيا نسبت داده شود معناى قضاوت را افاده مىكند . همچنانكه در آيهء « وَ لْيَحْكُمْ أَهْلُ الْإِنْجِيلِ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ فِيهِ ، اهل انجيل بايد كه به آنچه خدا در آن نازل كرده حكم كنند » « 3 » به اين معنا آمده است . معناى ديگرى نيز براى حكم هست ، و آن عبارت است از منجزكردن وعده و اجراى حكم و قانون ؛ و آيهء « وَ إِنَّ وَعْدَكَ الْحَقُّ وَ أَنْتَ أَحْكَمُ الْحاكِمِينَ » « 4 » به همين معنا است . « 5 » * حكمت س 551 - « حكمت » به چه معناست ؟ ج - حكمت عبارت است از قضاياى حقه‌اى كه مطابق با واقع باشد ، يعنى به نحوى مشتمل بر سعادت بشر باشد ، مثلا معارف حقهء الهيه دربارهء مبدأ و معاد باشد و يا اگر مشتمل بر معارفى از حقايق عالم طبيعى است معارفى باشد كه باز با سعادت انسان سروكار داشته باشد ، و مانند حقايق فطرى كه

--> ( 1 ) . سورهء انعام ، آيهء 89 . ( 2 ) . سورهء شعراء ، آيهء 83 . ( 3 ) . سورهء مائده ، آيهء 47 . ( 4 ) . سورهء هود ، آيهء 45 . ( 5 ) . الميزان ؛ ج 7 ، ص 253 - 355 . [ با تصرف ]